Otomobil (Araba) Sektöründe Garanti Belgesi ve Tüketici Hakları

Tüketici hukukunun uygulama bakımından en yaygın konularından birisi garanti belgesidir. Kanun koyucu garanti belgesini 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 56’nci maddesinde ve Garanti Belgesi Yönetmeliği’nde düzenlemiştir.
Öncelikle garanti belgesinin tanımı ile başlamak gerekir. Garanti belgesi, üretici ve ithalatçılar tarafından, tüketiciye yönelik üretilen, ithal edilen veya satılan mallar için düzenlenen ve tüketicinin sahip olduğu hakları gösteren belgeyi ifade etmektedir.
Bilinenin aksine her ürün garanti belgesi ile satılmak zorunda değildir. Garanti belgesi ile satılan malları belirlemek ve garanti belgesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek maksadıyla Garanti Yönetmeliği düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmelik uyarınca garanti belgesi ile satılma zorunluluğu bulunan mallar ekli listede belirlenmiştir. Söz konusu ekli listeden özellikle konumuz dahilinde örnek vermek gerekirse binek otomobiller, kamyonetler, motosikletler ve atv araçları garanti belgesi ile satılması zorunludur.
Garanti Belgesi Yönetmeliğine buradan ulaşabilirsiniz.
Bizim bu yazıdaki amacımız yaygın olarak bilinenlerin aksine, tüketicinin garanti belgesi ile düzenlenen hakları ve garanti belgesinden bağımsız olarak var olan hakları konusunda bilgilendirmektir.

A. Garanti Belgesinin Tüketiciye Sağladığı Ücretsiz Onarım ve Diğer Seçimlik Haklar

Garanti belgesinin tüketiciye sağladığı en temel hak ücretsiz onarım hakkıdır. Garanti Belgesi Yönetmeliği madde 8 uyarınca, tüketici seçimlik haklarından ücretsiz onarım hakkını seçmesi durumunda satıcı; işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin malın onarımını yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Bu hakkı yerine getirmekle yükümlü olan satıcı, üretici veya ithalatçıdır. Tüketici ücretsiz onarım hakkını bunlardan birine karşı kullanabilir.

Bilinenin aksine, tüketici garanti belgesi ile almış olduğu malın ayıplı çıkması halinde ilk önce ücretsiz onarım hakkını kullanmak zorunda değildir. Yani garanti belgesi kapsamında ücretsiz onarım ve ayıplı mal dolayısıyla seçimlik hakların kullanımı konuları arasında bir öncelik sonralık ilişkisi mevcut değildir. Ancak ücretsiz onarım hakkının kullanılması halinde, bu talep garanti kapsamında değerlendirilecektir. Tüketicinin yetkili servise başvurması halinde bu durum ücretsiz onarım hakkının kullanıldığını gösterecektir. Yani garanti belgesi, tüketicinin seçimlik haklarını sınırlandıran değil onarım hakkının içeriğini düzenleyen bir belge olarak kabul edilmelidir.

Ücretsiz onarım hakkının kullanılması, diğer seçimlik haklardan vazgeçildiği anlamına gelmemektedir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 56’ncı ve Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi uyarınca onarım hakkının kullanılmış olması halinde dahi, şartların olması durumunda 6502 sayılı Kanun uyarınca belirlenen diğer seçimlik haklarını kullanabilir.

Yönetmelik 9’uncu maddesi uyarınca;
a) Garanti süresi içinde tekrar arızalanması,
b) Tamiri için gereken azami sürenin aşılması,
c) Tamirinin mümkün olmadığının, yetkili servis istasyonu, satıcı, üretici veya ithalatçı tarafından bir raporla belirlenmesi,
durumlarında; tüketici malın bedel iadesini, ayıp oranında bedel indirimini veya imkan varsa malın ayıpsız misli ile değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir. Satıcı, tüketicinin talebini reddedemez. Bu talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.

B. Garanti Süresi veya Kilometre Şartı Bakımından Bilinmesi Gerekenler

Garanti Belgesi Yönetmeliği uyarınca ekli listede yer alan mallar bakımından garanti süresi veya bazı mallar için de kilometre olarak garanti süresi belirlenmiştir. Söz konusu yazımız uyarınca otomobil sektörü için bu süre ve kilometre şartı burada işlenecektir. Buna göre örneğin, binek otomobiller bakımından 60.000 km, kamyonetler bakımından 100.000 km veya 2 yıllık süre olarak iki ayrı garanti süresi belirlenmiştir. Bu sürelerden önce hangisi dolarsa garanti süresi sona erecektir. Ancak önemle belirtilmelidir ki bu sürenin dolması seçimlik haklardan olan ücretsiz onarım hakkının hangi süre içinde kullanılabileceğine ilişkindir. Yoksa iki yıllık süre içerisinde 60.000 kilometrenin dolması halinde ve halen 2 yıllık süre bitmemiş ise, araçta var olan ayıplar için ücretsiz onarım isteme hakkı dışında diğer seçimlik haklar gündeme gelebilecektir. Kilometre şartı dolmasına rağmen satın aldığınız işletme ücretsiz onarımı kabul etmesi halinde yine de bu seçimlik hak kullanılabilir.

Garanti süresi, garanti belgesi düzenlenme zorunluluğu bulunan malın tüketiciye teslimi ile başlayacaktır. Yani garanti süresi satım sözleşmesinin yapıldığı değil malın tüketiciye teslimi ile başlar.

Garanti süresinin yıl olarak uzatılması halinde kilometre şartının akıbeti nedir?

Tüketici işlem yaparken sıklıkla karşılaşılan durumlardan birisi garanti süresinin üretici veya ithalatçı firmalar tarafından 2 yıldan daha uzun süre ile belirlendiği veyahut ilave ücret ile garanti süresinin uzatıldığı görülmektedir.
Örneğin binek otomobil için garanti süresinin 2 yıldan 5 yıla çıkartılmış olduğunu varsayalım. Ancak kilometre şartı değiştirilmediği sürece aracın 60.000 kilometreyi tamamlanması halinde Garanti Belgesi Yönetmeliği uyarınca araç garanti dışı kalacaktır.

Tüketici olarak işlem yaptığınız durumlarda garanti süresinin yıl olarak arttırılması dışında kilometre olarak da arttırılmasını talep etmeniz yararınıza olacaktır.

C. Yetkili Servise Bırakılan Otomobilin Azami Kaç Gün İçerisinde Tamir Edilmesi Gerekir?

Azami tamir süreleri Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği‘nde düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmelik uyarınca binek otomobiller, kamyonetler ve motosikletler için azami 45 gün içerisinde onarım ve bakım işleri yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Eğer ki tüketici, ayıplı mala ilişkin olarak gündeme gelen seçimlik haklarından ücretsiz onarım hakkını kullanmak istediğini satıcıya bildirmiş ve söz konusu otomobil servis tarafından kabul edilmiş ise işbu ücretsiz onarım hakkı 45 gün içerisinde yerine getirilmelidir. 45 günlük sürenin geçirilmesi halinde tüketici Garanti Belgesi Yönetmeliği 9. Maddesi uyarınca diğer seçimlik haklarını kullanabilecektir.

Bu sürenin ispatı için mutlaka servis fişi almayı ihmal etmeyiniz.