Miras Kalan Mallar Hisseli ( Paylı ) Hale Nasıl Dönüştürülür?

Murisin yani miras bırakanın ölümü halinde mirasçılar, terekede bulunan mallara elbirliği ile malik olurlar. Elbirliği Türk Medeni Kanunu madde 702’de düzenlenmektedir.

Madde 702:

Ortakların hakları ve yükümlülükleri, topluluğu doğuran kanun veya sözleşme hükümleri ile belirlenir.
Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir.
Sözleşmeden doğan topluluk devam ettiği sürece, paylaşma yapılamaz ve bir pay üzerinde tasarrufta bulunulamaz.
Ortaklardan her biri, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir. Bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.

Madde metninden de anlaşılacağı üzere elbirliğine tabi mal ve haklardan yararlanmak, tasarrufta bulunmak ve idare etmek kanun hükümlerine ya da sözleşme ile yapılacaktır. Aksi halde oybirliği ile yönetilecektir.

Ancak Medeni Kanunu’muzun cevaz verdiği ölçüde elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete çevrilebilmektedir. Paylı mülkiyete çevrilmesi ile her miras ortağı artık kendi hissesine düşen miktar ile ilgili olarak yasaların izin verdiği ölçüde tasarrufta bulunabilecektir.

Elbirliği Mülkiyetinin Paylı Mülkiyete Çevrilmesi

Mirasbırakan yani murisin ölümü ile birlikte miras ortaklığı kurulmaktadır. Mirasçılar, murise ait banka hesabında bulunan paralar, tapulu taşınmazlar vs. sebebiyle hak sahibi olduğu malların tasarrufunu sağlayabilmek adına elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevirmesi gerekmektedir. Elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete çevrildikten sonra her mirasçı kendi payı üzerinde serbestçe tasarruf etme hakkını kazanır. Artık her mirasçı diğer mirasçıların onayını almak zorunda olmadan kendi payını üçüncü bir kişiye satabilir.

Bunun için miras ortakları kendi aralarında anlaşarak noter huzurunda imzaladıkları sözleşme ile de yapabilirler. Ancak bu durumun gerçekleşmemesi halinde deneyebilecekleri yollar mevcuttur.

Türk Medeni Kanunu Madde 644

Elbirliği mülkiyetine tabi olan tereke mallarının paylı mülkiyete çevrilmesi amacıyla Türk Medeni Kanunu 644. Maddesi düzenlenmiştir. Buna göre:

D. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi
Madde 644-

Bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi isteminde bulunduğu takdirde sulh hâkimi, diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder.

Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmediği veya mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmadığı takdirde, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.

Terekeye dahil diğer hakların ve alacakların paylar oranında bölünmesi hususunda da yukarıdaki hükümler uygulanır.

Madde metninden de anlaşılacağı üzere mirasçılardan herhangi birisinin terekeye dahil malların tamamının veya bir kısmının üzerinde bulunan elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi isteminde bulunduğu takdirde Sulh Hakimi diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içerisinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder.

Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı gösterecek bir itiraz ileri sürülmediği takdirde veya paylaşma davası açmadığı takdirde elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilir. Paylaşma davası olarak örnek vereceğimiz husus ortaklığın giderilmesi davasıdır. Ortaklığın giderilmesi davası mirasçılardan birisi tarafından açılması halinde paylı mülkiyete dönüştürülmesi kararı verilemez.

Davacılar terekeye dahil tüm mallar için paylı mülkiyete dönüştürülmesini talep edebileceği gibi belirli malların da paylı mülkiyete dönüştürülmesini talep edebilir.

Paylı Mülkiyete Dönüştürülme davası Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Bu davada davacılar mirasçılardır. Ancak borçlu ortağın alacaklılarının, İcra İflas Kanunu 121 uyarınca alacağı yetki belgesi ile işbu davayı açma hakları saklıdır. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini, kanunda öngörülen ayrık durumlar hariç yalnızca “mirasçılar” açabilirler.

Bu davanın davalıları, diğer “mirasçılardır”.

Açılacak işbu davalar Sulh Hukuk Mahkemesinde görülecektir.

Paylaşmaya konu mal taşınmaz ise taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi yetkili olacaktır. Aksi halde genel yetki kuralları uygulanacaktır.

7445 Sayılı Kanun ile 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu‘na eklenen 18/B-1-b hükmü uyarınca işbu davalar zorunlu arabuluculuğa tabi hale gelmiştir. Arabuluculuğa başvurulması bir dava şartıdır.

Dava Açmadan Tapudaki Taşınmazların Hisseli Hale Dönüştürülmesi

3402 Sayılı Kadastro Kanunu‘na getirilen ek madde ile artık dava açılmadan tapuda kayıtlı taşınmazlar “Tapu Müdürünün Yetkisi” ile paylı mülkiyete çevrilebilecektir. Buna göre:

Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi

Ek Madde 3 – (Ek: 15/1/2009-5831/8 md.)

Bir mirasçı, miras ortaklığından doğan elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi isteminde bulunduğu takdirde tapu sicil müdürü, diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder. Tebligat masrafları ilgilisince karşılanır.

Elbirliği mülkiyetinin devamına yönelik bir itiraz ileri sürülmediği veya mirasçılardan herhangi biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmadığı takdirde, istem konusu taşınmaz mal üzerindeki elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülerek, hissedarlık esaslarına göre mirasçılar adına tapu kütüğüne tescil edilir.

Bu düzenleme ile tapu müdürlerine de elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete çevirme yetkisi verilmiştir.

Öncelikle şunun bilinmesinde fayda vardır:

Yerel mahkemelerce, idareden yani tapu müdürlüklerinden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi talep edilmeden dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığı sebebiyle davanın reddine yönelik karar verilse bile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 644. maddesi yürürlükten kaldırılmamıştır. Bu sebeple verilen davanın reddine yönelik kararlar bozmaya tabi kılınmıştır. Tapu müdürlüklerine başvurmadan doğrudan mahkemeden de paylaştırma talebinde bulunulabilir.