Borca Batık Mirastan Kurtulmak İçin Çare: Mirasın Hükmen Reddi

Her yasal ve atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölümünden itibaren 3 ay içerisinde dava açarak mirası reddedebilir. Mirasın gerçek reddi olan bu durum sulh hukuk mahkemesinde açılacak bir dava ile tespit edilecektir. İşbu 3 aylık sürenin kaçırılması halinde mirasçılar, mirası kayıtsız ve şartsız olarak kabul etmiş sayılırlar.
Peki mirasbırakan borca batık halde ise ve mirasçılar da 3 aylık süreyi kaçırmışsa ne yapacaklarıdır? Bu durumun en pratik cevaplarından birisi mirasın hükmen reddine yönelik dava açmaktır.
Türk Medeni Kanununun 605/2. maddesinde düzenlenen mirasın hükmen reddi, tereke alacaklısına karşı açılacak bir dava ile miras bırakanın ölüm tarihindeki terekesinin borca batık olduğunun tespiti niteliğindedir.

Mirasın Hükmen Reddi Davası İçin Şartlar

1 . Terekenin Borca Batık Olmalıdır.

Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.
İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi halde terekenin borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığı bulunup bulunmadığının usulüne uygun olarak kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı gözönünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.
Tereke pasifinin aktifinden fazla olması terekenin borca batık olduğunu gösterir.

2 . Mirasın Hükmen Reddini Talep Eden Mirasçı, Mirası Kabul Anlamına Gelecek Davranışlarda Bulunmamış Olmalıdır.

Türk Medeni Kanununun 610/2 maddesinde açıklanan şekilde tereke işlemlerine karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendine maleden mirasçı, mirası reddedemez.

Türk Medeni Kanununun 610/2:
Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası reddedemez.

Yasal mirasçılar, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işleri yapmamış olmaları veya terekeyi sahiplenmemiş bulunmaları halinde terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğu yönünde tespit kararı verilmesini isteyebilirler. Terekeyi sahiplenmiş olan veya sahiplenme anlamına gelen işleri yapan mirasçıların, bundan sonra terekenin borca batık olduğunu ileri sürmeleri Türk Medeni Kanununun 2. maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı olur. Hakkın açıkça kötüye kullanılmasını da hukuk düzeni korumaz. (14. Hukuk Dairesi 2016/9960 E. , 2019/3978 K.)

Önemli Not: Mirasbırakanın ölümü sebebiyle mirasçılara bağlanan ölüm aylığı, ölüm yardımı ve cenaze yardımı gibi ödenen haklar terekeye dahil değildir. Bu nedenle terekenin kabulü anlamına gelmemektedir.

3 . Mirasın Hükmen Reddi Davalarında Davalı Kimdir?

İşbu davanın davalıları, mirasbırakanın alacaklılarıdır. Yani dava alacaklılara husumet yöneltilerek görülür.

4 . Dava hangi Mahkemede ve Ne Zamana Kadar Açılabilir?

Mirasın hükmen reddine ilişkin davalara bakmakla görevli mahkeme, asliye hukuk mahkemeleridir. Bu davada yetkili mahkeme ise alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgahı mahkemesidir.

Mirasçılar, Türk Medeni Kanunu’nun 610. Maddesi uyarınca zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmüş olmadıkça, her zaman mirasbırakanın ödemeden aczinin tespitini isteyebilir. Bu sebeple, Türk Medeni Kanunu’nun 606. maddesinde belirtilen 3 aylık hak düşürücü süre, mirasın hükmen reddi davasında uygulanmaz.

5 . Davanın Avukat İle Takip Edilmesi Halinde Özel Yetki İçeren Vekaletname Gerekir.

Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğünün 39. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca vekilin vekaletnamesinde mirasın reddi yetkisi bulunmalıdır.