Anlaşmalı Boşanma İçin Bilinmesi Gerekenler

ANLAŞMALI BOŞANMA HANGİ MADDEDE DÜZENLENMEKTEDİR?

Anlaşmalı boşanma kurumu Türk Medeni Kanunu’muzun 166/3 maddesinde düzenlenmektedir. Maddeye genel olarak bakıldığında:

VI. Evlilik Birliğinin Sarsılması Madde 166-

Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.

Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.

Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

ANLAŞMALI BOŞANMANIN ŞARTLARI NELERDİR?

Türk Medeni Kanunu 166/3 uyarınca düzenlenen fıkraya bakıldığında anlaşmalı boşanmanın gerçekleşmesi için bazı şartların gerçekleşmiş olması zaruridir. Bunlar nelerdir?

1. Evlilik Birliği En Az 1 Yıl Sürmüş Olmalıdır.

• Bir yıllık süre, evlilik tarihi ile dava tarihleri esas alınarak belirlenecektir. Bir yıllık süre dolmadan açılan davaların Yargıtay tarafından çekişmeli boşanma davası olarak değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.  

2. Tarafların Boşanmak İstediğine İlişkin Uygun İrade Beyanları

• TMK 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma davasından söz edebilmek için tarafların birbirine uygun irade beyanları bulunması gerekir. Bu durum kendini iki şekilde gösterecektir: 1- Eşlerin birlikte mahkemeye başvurması, 2- Eşlerden birisinin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi.

3. Tarafların Duruşmada Bizzat Dinlenilmesi

• Anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için her iki eşin de hakim tarafından duruşmada bizzat dinlenilmesi mecburi olup tarafların net bir şekilde boşanma taleplerini iletmesi gerekir.
•  Davanın avukat tarafından açılması mümkün olmakla birlikte, hatta avukata bu konuda özel yetki verilmesi halinde bile ilgili eş bizzat dinlenilmek zorundadır. Vekalet veya özel yetki yeterli değildir.

4. Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hakim Tarafından Uygun Bulunması

• Hakim, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda, eşler arasında hazırlanan anlaşmayı (protokol, sözleşme) uygun bulması gerekmektedir. Bu bağlamda velayet, nafaka, çocukla kişisel ilişki, maddi ve manevi tazminat konularında hazırlanan protokolün hakim tarafından uygun bulunması gerekir.
• Protokol hazırlanırken velayetin, kişisel ilişkinin veya nafaka gibi diğer tüm hususların detaylı ve titizlikle düzenlenmesi önemlidir. Zira hakim protokol ile doğrudan bağlı değildir. Yapılan protokolde taraflar kendi durumlarını ve çocukların durumunu geçerli bir hukuki düzlem altına almamışlarsa, TMK 166/3 gereğince hakim müdahale edebilecektir. Taraflar değişiklileri kabul etmemesi gibi durumlarda anlaşmalı boşanmaya devam edilmeyecektir. Bu hususlarda bir avukat ile çalışılması her zaman daha doğru ve hızlı sonuçlar ortaya çıkartabilecektir.

MERAK EDİLEN DİĞER SORULAR

1. Anlaşmalı Boşanma Davası Kesinleşene Kadar Protokolden Dönebilir Miyim?

• Yargıtay ilgili hukuk dairesi uyarınca, anlaşmalı boşanma davasında karar kesinleşinceye kadar eşler, boşanmanın mali sonuçları veya çocukların durumu gibi taraflarca kabul edilen düzenlemeleri kapsayan irade beyanlarından dönebilir ve bu hususu engelleyici bir yasa hükmü bulunmamaktadır. Ancak bu durumda davanın çekişmeli boşanma davası olarak devam edeceğini belirtmek gerekir.

2. Dava Nerede ve Hangi Mahkemede Açılır?

• Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.
• Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Ancak belirtmek gerekir ki, yetki itirazında bulunulmadığı sürece dava herhangi bir yerdeki aile mahkemesinde de görülebilir.

3. Anlaşmalı Boşanma Davasın Eşlerden Birisi Ölür İse Ne Olur?

• Çekişmeli boşanma davalarında normal şartlarda, Türk Medeni Kanunu 181/2 uyarınca, boşanma davası devam ederken, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması hâlinde, sağ eş, ölen eşin yasal mirasçısı olamaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybeder. Ancak anlaşmalı boşanmalarda durum böyle değildir.
• Anlaşmalı boşanma davalarında, mirasçılar sağ kalan eşin herhangi bir kusurunu ispatlayamayacaktır. Bu durumda sağ kalan eş bile ölen eşin kusurunu ispatlayamayacaktır. Zira anlaşmalı boşanma davasının genel prensibi ile uyuşmayan bu durum sebebi ile TMK 181/2 uygulanmayacaktır.