Çek Süresi İçinde Bankaya İbraz Edilmezse Ne Olur?

ÇEK NEDİR?

Çek, özü itibariyle bir “ödeyiniz” ilişkisinin yer aldığı bir ödeme emridir. Çekin temelinde aslında bir havale ilişkisi yatar. Çekte üçlü bir ilişki söz konusudur. Ödemeyi emreden yani düzenleyen, ödeme emrinde istifade edecek lehtar ve ödeme emrinin yöneltildiği muhatap banka vardır.

Çek kanunen emre yazılı bir senettir. Senet metninde ayrıca ve açıkça belirtilmemişse çek, emre yazılı senetler gibi devredilir. Bu halde çekin devri ciro ve zilyetliğin devri ile mümkün olacaktır.

Çek, Ticaret Kanunu 780 ila 823 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Çek hukukunun bir diğer önemli ayağı ise 5941 Sayılı Çek Kanunu’dur.

ÇEKTE İBRAZ SÜRELERİ

Çekte vade yoktur, ibraz süreleri vardır. Çeke yazılan vade gibi kayıtlar geçersiz sayılacaktır. TTK 796 uyarınca, hamil çeki belirli süreler içerisinde bankaya ibraz etmesi gerekir. İbraz çek hesabının bulunduğu banka şubesine yapılabileceği gibi bu bankanın başka bir şubesine de yapılabilir.

Çek üzerinde yer alan düzenleme yeri ve ödeme yerine göre çekte ibraz süreleri düzenlenmiştir. TTK 796 uyarınca çek 10 gün, 1 ay ve 3 aylık süreler içerisinde muhatap bankaya ibrazı gerekir. Bu süreler hak düşürücü süreler olup iradi olarak değiştirilemez.

• Eğer çek düzenlendiği yerde ödenecek ise 10 gün içerisinde ibraz edilmesi gerekir. On günlük sürenin tespitinde uygulamada, düzenleme yeri ile ödeme yerinin aynı ilçe veya il içerisinde yer alıp almadığına bakıldığını ifade etmek mümkündür. Ancak uygulamada ve hak kaybı yaşamamak için ve bankaların artık her şubesinin çoğu il ve ilçelerde bulunduğu gözetildiğinde, çekin düzenleme tarihinden itibaren 10 gün içerisinde bankaya ibraz edilmesi çek hamili için önemli ve gereklidir.
• Çek düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.

İBRAZ SÜRELERİNİN KAÇIRILMASI

Meşru hamilin müracaat hakkını kullanabilmesi için, çekin süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve süresi içinde ödememe durumunu tespit ettirmesi gerekir. Süresi içinde ibraz edilmemesi halinde hamil:

• Düzenleyen dahil müracaat hakkını kaybeder, sebepsiz zenginleşme hükümleri saklıdır.
• Karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet veren çek sahibi için hukuki ve cezai sonuçlar uygulanamayacaktır.
• Çek kambiyo vasfını kaybedecek olup, adi havale niteliğinde değerlendirilecektir. Kambiyo vasfını kaybetmesi sebebiyle kambiyo senetlerine özgü icra takibine özgü ayrıcalıklardan faydalanılamayacaktır.
• İspat hukuku bakımından çek, yazılı delil başlangıcı hükmüne geçecektir.
• Çek sahibi artık çekten cayma hakkını kullanabilecektir.