Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Boşanma Sebebi Midir?

Evlilik birliği içerisinde eşlerden birinin süreklilik arz edecek şekilde uyuşturucu madde bağımlılığı, genellikle boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir. Esrar, kokain, morfin, eroin gibi maddelerin bağımlılık haline gelmesi, evliliğin eşlere yüklediği sorumlulukların yerine getirilmesini imkânsız hale getirir. Bu durum, evlilik birliğinin temelden sarsılmasına ve boşanmaya neden olabilir.

Türk Medeni Kanunu (TMK)‘nda “evlilik birliğinin temelden sarsılması” genel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir ve halk arasında “şiddetli geçimsizlik” olarak bilinir. Bu kapsamda, eşin uyuşturucu madde bağımlısı olması, evliliğin sürdürülemez hale geldiğinin ispatlanmasıyla boşanmaya neden olabilir. Ayrıca, bağımlılık nedeniyle boşanmaya neden olan eş, kusurlu kabul edilerek nafaka ve tazminata hükmedilebilir. Çocuğun bakım yükümlülüğünü üstlenemeyeceği gerekçesiyle, madde bağımlısı eşe velayet hakkı da verilmez.

1. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Nedeniyle Boşanma Davası

Uyuşturucu madde bağımlılığı, TMK’da belirtilen özel boşanma sebepleri arasında yer almamakla birlikte, evliliğin temelden sarsılmasına neden olan durumlar arasında değerlendirilebilir. Bu tür bir bağımlılığın evliliğin devamını imkânsız hale getirmesi durumunda, eşlerden biri “evlilik birliğinin temelden sarsılması” nedeniyle boşanma davası açabilir. Bu davada, bağımlılığın evlilik sürecinde gerçekleşmiş olması ve evliliği çekilmez hale getirdiğinin ispatlanması gerekmektedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararları:

• 2016/23323 E. 2018/9946 K. sayılı karar (24.09.2018): “Davalı erkeğin uyuşturucu madde kullandığı ve cezaevinde hükümlü olduğu tespit edilmiş, bu durumun evliliği temelinden sarstığı kabul edilmiştir.”
• 2016/21591 E. 2018/9036 K. sayılı karar (12.09.2018): “Uyuşturucu bağımlılığı iddiası, evlilik öncesi bir durum olarak kabul edildiği için boşanma davası reddedilmiştir.”

2. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Nedeniyle Boşanmada Kusur

Madde bağımlılığı nedeniyle boşanma davası açıldığında, boşanmaya neden olan eş genellikle kusurlu kabul edilir. Bu kusur, nafaka, tazminat ve velayet hakkı gibi konularda önemli bir rol oynar. Bağımlı eş, boşanmada ağır kusurlu yahut tam kusurlu olarak kabul edilebilir.

Yargıtay Kararları:

• 2015/15488 E. 2016/6809 K. sayılı karar (05.04.2016): “Uyuşturucu kullanan eşin tam kusurlu olduğuna karar verilmiştir.”

3. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Nedeniyle Nafaka Talebi

Boşanma sonucu yoksulluğa düşecek olan eş, diğer eşten daha kusurlu olmamak kaydıyla süresiz nafaka talep edebilir. Bu durumda, madde bağımlısı eş, daha az kusurlu olan eşin lehine nafaka ödemekle yükümlü olabilir. Ayrıca, çocuğun velayeti kendisine bırakılmayan eş, iştirak nafakası ödemekle yükümlüdür.

Yargıtay Kararları:

• 2015/7833 E. 2015/23184 K. sayılı karar (03.12.2015): “Uyuşturucu bağımlısı olan eşin tam kusurlu olduğu kabul edilerek, daha yüksek miktarda nafaka ödenmesine hükmedilmiştir.”

4. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Nedeniyle Maddi Tazminat

Medeni Kanun’un 174. maddesine göre, evlilikte mevcut yahut beklenen menfaatleri boşanma nedeniyle zedelenen, kusursuz ya da daha az kusurlu olan taraf, maddi tazminat talep edebilir. Madde bağımlısı olan eşin bu durumu, diğer eşin maddi tazminat talep etmesine gerekçe oluşturabilir.

5. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Nedeniyle Manevi Tazminat

Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları ihlal edilen eş, kusurlu olan eşten manevi tazminat talep edebilir. Uyuşturucu bağımlılığı tek başına kişilik haklarını ihlal etmese de, bağımlılığın getirdiği olumsuz davranışlar (şiddet, hakaret, sadakatsizlik) manevi tazminata sebep olabilir.

Yargıtay Kararları:

• 2015/7833 E. 2015/23184 K. sayılı karar (03.12.2015): “Uyuşturucu bağımlısı olan eşin fiziksel şiddet uyguladığı gerekçesiyle manevi tazminata hükmedilmiştir.”

6. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı Halinde Velayet Hakkı

Çocuğun üstün yararı gözetilerek, velayet hakkı uyuşturucu bağımlısı olan eşe verilmez. Madde bağımlılığı, çocuğun korunması açısından risk oluşturduğundan, bağımlı eşin velayet hakkına sahip olması engellenir.

Yargıtay Kararları:

• 2014/6871 E. 2014/13405 K. sayılı karar (16.06.2014): “Uyuşturucu bağımlısı olan annenin velayet hakkı kaldırılarak, çocuğun velayeti başka bir aile bireyine verilmiştir.”

7. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Uyuşturucu madde bağımlılığı nedeniyle açılacak boşanma davası, davacının yerleşim yeri veya eşlerin son altı ayda birlikte oturdukları yerin aile mahkemesinde açılmalıdır. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise dava, asliye hukuk mahkemelerinde açılır.